lipiec 2026 – Strona 7 – Prace maturalne, matura z języka polskiego

2026-07-12

Wojna kojarzy się przede wszystkim ze zniszczeniem. Odbiera ludziom życie, burzy miasta, rozdziela rodziny i niszczy obowiązujące dotąd zasady moralne. Jej wpływ nie ogranicza się jednak do strat materialnych. Wojna przekształca sposób myślenia człowieka, jego język, hierarchię wartości oraz relacje z innymi. Zmusza także literaturę do poszukiwania nowych środków wyrazu. Dawne konwencje, oparte na przedstawianiu heroicznych bitew, bohaterskich żołnierzy i pięknej śmierci poniesionej za ojczyznę, okazały się niewystarczające wobec doświadczenia obozów koncentracyjnych, łagrów i masowej zagłady. Stwierdzenie, że wojna jest siłą reformującą, nie oznacza, że można uznać ją za zjawisko pozytywne. Wojna niczego nie naprawia w sposób moralny. Prowadzi natomiast

2026-07-12

maturzysta

Prace

W kręgu miłości i nienawiści – o bohaterach literackich, których rozumiem, podziwiam i oskarżam

Od początków literatury jej najważniejszym przedmiotem zainteresowania pozostaje człowiek. Pisarze przedstawiają bohaterów doświadczających miłości, nienawiści, zazdrości, poczucia obowiązku, lęku i wyrzutów sumienia. Stawiają ich w sytuacjach wymagających dokonania trudnego wyboru, a następnie pokazują konsekwencje podejmowanych decyzji. Czytelnik nie jest wobec tych postaci obojętny. Próbuje zrozumieć ich motywy, podziwia odwagę i wierność ideałom, a jednocześnie oskarża o egoizm, pychę, przemoc lub brak odpowiedzialności. Najciekawsi bohaterowie nie poddają się łatwym ocenom. Człowiek może zasługiwać na podziw, a zarazem popełniać poważne błędy. Możemy rozumieć przyczyny jego postępowania, nie usprawiedliwiając wyrządzonego zła. Możemy też oskarżać go o konkretny czyn, pamiętając o okolicznościach ograniczających jego

2026-07-12

maturzysta

Prace

Twórczość Jana Twardowskiego, Andrzeja Bursy, Rafała Wojaczka i Edwarda Stachury

Twórczość Jana Twardowskiego, Andrzeja Bursy, Rafała Wojaczka i Edwarda Stachury reprezentuje cztery odmienne sposoby opisywania człowieka oraz jego miejsca w powojennej rzeczywistości. Poetów tych różniły światopogląd, temperament artystyczny i stosunek do tradycji. Twardowski próbował pogodzić ludzkie cierpienie z wiarą w sens stworzenia. Bursa buntował się przeciwko konformizmowi, obłudzie oraz skostniałym wyobrażeniom o poezji. Wojaczek przedstawiał dramat rozpadu osobowości, samotności i niemożności porozumienia. Stachura natomiast poszukiwał autentycznego sposobu istnienia, próbując połączyć życie, wędrówkę i twórczość w jedną całość. Wszyscy odrzucali patetyczny, oficjalny język. Posługiwali się codziennym słownictwem, paradoksem, ironią, groteską albo celową prowokacją. Każdy z nich szukał jednak czegoś innego. Twardowski

2026-07-12

maturzysta

Prace

Twórczość Ignacego Krasickiego – bajki, powieść, satyry i „Monachomachia”

Ignacy Krasicki jest jednym z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia. W swoich utworach łączył literacki kunszt z działalnością dydaktyczną. Uważał, że literatura powinna nie tylko dostarczać rozrywki, lecz także kształtować postawy czytelników, rozwijać ich rozsądek i skłaniać do krytycznego spojrzenia na rzeczywistość. Posługiwał się przede wszystkim ironią, humorem, kontrastem oraz zwięzłą puentą. Nie moralizował w sposób natarczywy. Zamiast wygłaszać rozbudowane pouczenia, przedstawiał konkretną sytuację i pozwalał odbiorcy samodzielnie wyciągnąć wnioski. Najważniejsze dziedziny twórczości Krasickiego to bajki, satyry, poematy heroikomiczne oraz powieść. Wszystkie łączy podobny cel: ukazanie ludzkich wad i próba naprawy społeczeństwa. Pisarz krytykował obłudę, pychę, chciwość, pijaństwo, ciemnotę, powierzchowne naśladowanie

2026-07-12

maturzysta

Prace

Wacław Potocki jako główny przedstawiciel literatury ziemiańskiej

Wacław Potocki jest jednym z najważniejszych przedstawicieli polskiej literatury barokowej. Jego twórczość zalicza się przede wszystkim do nurtu ziemiańskiego, nazywanego również dworkowym. Określenia tego nie należy mylić z literaturą dworską, reprezentowaną między innymi przez Jana Andrzeja Morsztyna. Poezja dworska koncentrowała się na miłości, życiu salonowym, zabawie słowem i zaskakujących konceptach. Potocki pisał natomiast z perspektywy szlachcica gospodarującego na własnej ziemi, obserwującego życie prowincji oraz sytuację całego państwa. Twórczość Potockiego jest niezwykle obszerna i zróżnicowana. Poeta interesował się polityką, historią, religią, obyczajami, moralnością oraz codziennym życiem szlachty. Potrafił tworzyć rozbudowane poematy historyczne, ale równie chętnie posługiwał się krótką fraszką, satyrą, przypowieścią

2026-07-12

maturzysta

Prace

Wykaż prawdziwość sądu, że przeżycia osobiste pisarza mają wpływ na jego twórczość artystyczną

Twórczość literacka nie powstaje w oderwaniu od życia autora. Pisarz korzysta z wyobraźni, obserwuje innych ludzi, nawiązuje do tradycji i przekształca znane motywy, ale sposób, w jaki przedstawia świat, jest związany również z jego osobistymi doświadczeniami. Przeżyte wydarzenia wpływają na wybór tematyki, język utworu, konstrukcję bohaterów oraz ocenę opisywanej rzeczywistości. Szczególnie wyraźnie widać to w literaturze dotyczącej drugiej wojny światowej oraz represji stosowanych przez nazistowskie Niemcy i Związek Radziecki. Wielu autorów tej literatury nie znało wojny jedynie z relacji innych osób. Sami doświadczyli aresztowania, przesłuchań, obozów koncentracyjnych, łagrów i więzień. Nie oznacza to, że każde dzieło odwołujące się do życia

2026-07-12

maturzysta

Prace

„Wesele” Stanisława Wyspiańskiego jako dramat symboliczny

Stanisław Wyspiański był jednym z najbardziej wszechstronnych artystów okresu Młodej Polski. Zajmował się literaturą, malarstwem, projektowaniem witraży, polichromii, mebli, tkanin i elementów wyposażenia wnętrz. Tworzył portrety, pejzaże oraz przedstawienia dzieci i scen macierzyństwa. Chętnie posługiwał się pastelami, ale wykonywał także rysunki piórkiem, kredką i węglem. Jego działalności plastycznej i literackiej nie powinno się rozpatrywać oddzielnie, ponieważ wszystkie dziedziny sztuki podporządkowywał jednej, spójnej wizji artystycznej. Wyspiański szczególne znaczenie przypisywał teatrowi, w którym możliwe było połączenie poezji, malarstwa, muzyki, ruchu scenicznego, kostiumu, światła i architektury. Swoją wizję wyraził w słowach: „Teatr mój widzę ogromny”. Pragnął stworzyć teatr monumentalny, przemawiający jednocześnie do wyobraźni,

2026-07-12

maturzysta

Prace

Wartości starożytnej mitologii

Mitologia starożytnych Greków i Rzymian stanowi jeden z najważniejszych fundamentów kultury europejskiej. Opowieści o bogach, herosach i niezwykłych wydarzeniach przez wiele stuleci pomagały ludziom wyjaśniać otaczającą ich rzeczywistość. Odpowiadały na pytania dotyczące powstania świata, narodzin człowieka, zmian pór roku, zjawisk przyrodniczych, cierpienia, śmierci oraz zasad rządzących ludzkim losem. Nie były jednak wyłącznie prostymi historiami mającymi zastąpić wiedzę naukową. Wyrażały również najważniejsze przekonania religijne, moralne i społeczne starożytnych. Do dzisiaj pozostają źródłem uniwersalnych prawd o człowieku, jego pragnieniach, zaletach, słabościach i zmaganiach z własnym przeznaczeniem. Powstanie i znaczenie mitów Mity zaczęły powstawać w czasach, gdy człowiek nie potrafił jeszcze naukowo wyjaśnić

2026-07-12

maturzysta

Prace

Utrwalić siebie i swój czas – co to znaczyło w kulturze barokowej?

„Exegi monumentum aere perennius” – „Wybudowałem pomnik trwalszy niż ze spiżu”. Słowa Horacego wyrażają jedno z najstarszych pragnień człowieka: chęć ocalenia siebie od zapomnienia. Ludzkie życie jest krótkie i przemijające, dlatego wielu artystów podejmuje próbę stworzenia dzieła, które będzie istniało dłużej niż jego twórca. Pozostawiony utwór literacki, obraz, budowla albo zapis wspomnień może stać się symbolicznym pomnikiem autora i czasów, w których żył. Dzięki sztuce kolejne pokolenia poznają nie tylko nazwiska dawnych twórców, lecz także ich sposób myślenia, poglądy, obawy, upodobania oraz najważniejsze problemy epoki. Pragnienie przezwyciężenia przemijania nabrało szczególnego znaczenia w kulturze barokowej. Była to epoka pełna sprzeczności. Z

2026-07-12

maturzysta

Prace

Twórczość Elizy Orzeszkowej

Eliza Orzeszkowa należy do najważniejszych przedstawicielek polskiego pozytywizmu. W swojej twórczości poruszała problemy społeczne, moralne i narodowe, zwracając uwagę przede wszystkim na sytuację ludzi ubogich, potrzebę powszechnej edukacji, znaczenie uczciwej pracy oraz konieczność współdziałania różnych warstw społeczeństwa. Krytycznie oceniała egoizm, bezczynność i powierzchowną dobroczynność, a jednocześnie ukazywała bohaterów, którzy dzięki wytrwałości, odpowiedzialności i przywiązaniu do określonych wartości potrafili przeciwstawić się trudnym warunkom życia. Najważniejsze idee obecne w jej utworach można dostrzec między innymi w nowelach „A…B…C…”, „Dobra pani” i „Gloria victis”, a także w powieści „Nad Niemnem”. „A…B…C…” Główną bohaterką noweli „A…B…C…” jest Joanna Lipska, córka nauczyciela, który utracił pracę