Polska poezja świecka średniowiecza – tematyka, funkcje i znaczenie

Literatura polskiego średniowiecza kojarzy się przede wszystkim z utworami religijnymi. Wynika to z teocentrycznego światopoglądu epoki, w którym Bóg stanowił najważniejszy punkt odniesienia dla człowieka, a Kościół był głównym ośrodkiem życia intelektualnego i kulturalnego. Duchowni należeli do nielicznej grupy ludzi umiejących czytać i pisać, dlatego większość powstających wówczas tekstów dotyczyła zagadnień wiary, moralności, zbawienia oraz … Czytaj dalej

Pisarze baroku i oświecenia w trosce o dobro kraju

Troska o dobro ojczyzny należy do najważniejszych i najbardziej trwałych tematów literatury polskiej. Pisarze kolejnych epok obserwowali sytuację państwa, oceniali postępowanie obywateli, przypominali o obowiązkach patriotycznych i proponowali potrzebne reformy. Literatura nie była dla nich wyłącznie źródłem rozrywki. Stawała się narzędziem wychowania społeczeństwa, ostrzeżeniem przed nadchodzącym niebezpieczeństwem oraz próbą wpłynięcia na postawy ludzi odpowiedzialnych za … Czytaj dalej

Najdawniejsze zabytki piśmiennictwa polskiego

Najdawniejsze zabytki piśmiennictwa polskiego są bezcennym źródłem wiedzy o początkach naszego państwa, kultury i języka. Dzięki nim możemy obserwować, w jaki sposób polszczyzna, przez wiele stuleci funkcjonująca przede wszystkim jako język mówiony, stopniowo przenikała do dokumentów, ksiąg religijnych, kronik i tekstów prawnych. Początkowo pojawiały się jedynie pojedyncze nazwy plemion, rzek, miejscowości i osób. Później zapisywano … Czytaj dalej

Jan Andrzej Morsztyn jako poeta dworski i konceptualista

Jan Andrzej Morsztyn jest jednym z najważniejszych przedstawicieli polskiej poezji barokowej. Jego twórczość wiąże się przede wszystkim z nurtem dworskim, który rozwijał się w środowisku ludzi wykształconych, obeznanych z kulturą europejską i uczestniczących w życiu towarzyskim królewskich rezydencji. Poezja dworska miała zachwycać pomysłowością, dostarczać rozrywki, zaskakiwać niezwykłym skojarzeniem oraz świadczyć o inteligencji autora. Morsztyn znakomicie … Czytaj dalej

Ignacy Krasicki jako twórca – sposoby poetyckiej perswazji

Ignacy Krasicki należy do najwybitniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia. Był poetą, prozaikiem, publicystą i duchownym, a zarazem człowiekiem zaangażowanym w życie kulturalne oraz polityczne Rzeczypospolitej. Jego twórczość pozostawała ściśle związana z programem naprawy państwa i społeczeństwa. Krasicki uważał, że literatura powinna nie tylko dostarczać rozrywki, lecz także wychowywać odbiorców, rozwijać ich krytycyzm i skłaniać do refleksji. … Czytaj dalej

Obrazy wsi w literaturze

Wieś jest jednym z najstarszych i najbardziej zróżnicowanych tematów literackich. Na przestrzeni kolejnych epok przedstawiano ją jako krainę szczęścia i harmonii, miejsce ciężkiej pracy, przestrzeń niesprawiedliwości społecznej, ostoję tradycji, a także zamknięty świat rządzący się własnymi prawami. Zmieniało się również spojrzenie na mieszkańców wsi. Bywali oni ukazywani jako ludzie uczciwi, pracowici i żyjący w zgodzie … Czytaj dalej

Symbolizm i rola symbolu w literaturze

Literatura nie zawsze przedstawia rzeczywistość w sposób bezpośredni i jednoznaczny. Pisarze często posługują się obrazami, przedmiotami, postaciami lub zdarzeniami, które poza znaczeniem dosłownym mają również sens ukryty. Dzięki temu utwór może mówić o sprawach trudnych do nazwania: ludzkich lękach, marzeniach, przemijaniu, śmierci, samotności czy pragnieniu wolności. Jednym z najważniejszych środków umożliwiających takie pogłębienie znaczenia dzieła … Czytaj dalej

Styl perswazyjny i retoryczny w literaturze

Retoryka jest sztuką skutecznego posługiwania się słowem. Ukształtowała się w starożytnej Grecji i Rzymie, gdzie umiejętność publicznego przemawiania była niezbędna podczas zgromadzeń politycznych, rozpraw sądowych oraz uroczystości. Jej zasady opisywali między innymi Arystoteles, Cyceron i Kwintylian. Dobry mówca powinien nie tylko poprawnie budować wypowiedź, lecz także przekonać słuchaczy do określonego stanowiska. Istotą retoryki jest perswazja, … Czytaj dalej

Nastroje końca XIX i początku XX wieku oraz poszukiwanie celu i sensu życia

Pytanie o sens życia należy do najstarszych problemów podejmowanych przez filozofię i literaturę. Człowiek niezależnie od epoki zastanawiał się, po co istnieje, jak powinien postępować i na czym może oprzeć poczucie własnej wartości. Próbował odnaleźć szczęście w miłości, pracy, wiedzy, wierze, sztuce, służbie społeczeństwu albo korzystaniu z przemijającej chwili. Odpowiedzi zmieniały się wraz z historycznymi … Czytaj dalej

Rozważania nad psychiką Polaków i ich przywarami na podstawie „Wesela” oraz utworów romantycznych

Literatura polska XIX i początku XX wieku bardzo często podejmowała próbę opisania narodowego charakteru. Pisarze zastanawiali się, dlaczego Polacy, pomimo przywiązania do ojczyzny i wielokrotnie okazywanego bohaterstwa, nie potrafią odzyskać niepodległości. Poszukiwali przyczyn kolejnych klęsk w sytuacji politycznej, przewadze zaborców, ale również w sposobie myślenia własnego społeczeństwa. Krytykowali brak jedności, kłótliwość, prywatę, niezdolność do konsekwentnego … Czytaj dalej

image_pdf