Prace dla tagu: Dusiołek, Ferdydurke, Lalka, Medaliony, Pamiętnik z powstania warszawskiego, Pan Tadeusz

2026-07-13

maturzysta

Zróżnicowanie stylistyczne współczesnej polszczyzny

Styl to sposób ukształtowania wypowiedzi wynikający ze świadomego lub częściowo nieświadomego wyboru środków językowych. Nadawca wybiera określone słownictwo, konstrukcje gramatyczne, długość zdań, rodzaj argumentacji i kompozycję tekstu w zależności od tego, do kogo mówi, w jakiej sytuacji, na jaki temat i w jakim celu. Inaczej zwracamy się do bliskiej osoby, inaczej piszemy podanie do urzędu, a jeszcze inaczej przygotowujemy referat naukowy, artykuł prasowy czy opowiadanie. Styl nie jest więc jedynie ozdobą wypowiedzi. Decyduje o jej stosowności, zrozumiałości oraz skuteczności. Wyraz „styl” wywodzi się od łacińskiego słowa stilus, oznaczającego zaostrzony rylec służący w starożytnym Rzymie do pisania na tabliczkach pokrytych woskiem.

2026-07-13

maturzysta

Funkcje języka

Funkcje języka

Język jest najdoskonalszym systemem znaków stworzonym przez człowieka. Dzięki niemu możemy przekazywać wiadomości, opisywać rzeczywistość, wyrażać emocje, wpływać na zachowanie innych ludzi, utrzymywać z nimi kontakt, a także tworzyć dzieła sztuki. Porozumiewamy się również za pomocą gestów, mimiki, obrazów, sygnałów świetlnych, dźwięków i symboli, jednak możliwości tych środków są bardziej ograniczone. Język pozwala mówić nie tylko o tym, co znajduje się bezpośrednio przed nami, ale także o przeszłości, przyszłości, zdarzeniach odległych, pojęciach abstrakcyjnych i sytuacjach wymyślonych. Możemy rozmawiać o sprawiedliwości, nieskończoności, pamięci, obowiązku, uczuciach albo o wydarzeniach, których sami nigdy nie doświadczyliśmy. Język uniezależnia komunikację od miejsca i czasu. Wiadomość

2026-07-13

maturzysta

Rola tytułu literackiego

Rola tytułu literackiego na wybranych przykładach

Tytuł jest nazwą nadaną dziełu literackiemu i jednym z pierwszych elementów, z którymi spotyka się czytelnik. Umożliwia identyfikację utworu, odróżnia go od innych tekstów, ale bardzo często pełni również znacznie ważniejsze funkcje. Może informować o głównym bohaterze, miejscu akcji, gatunku, temacie albo najważniejszym problemie dzieła. Bywa metaforą, symbolem, aluzją, cytatem lub zagadką, której sens staje się zrozumiały dopiero po zakończeniu lektury. Niekiedy sugeruje określony sposób interpretacji, innym razem celowo wprowadza odbiorcę w błąd, aby skłonić go do samodzielnego poszukiwania znaczeń. Tytuł należy do tak zwanych elementów paratekstowych, czyli tych, które otaczają właściwy tekst i wpływają na sposób jego odbioru. Można

2026-07-13

maturzysta

Twórcy wobec martyrologii wojny

Wybrane utwory prozatorskie i poetyckie wobec martyrologii wojny

Przytoczony fragment wiersza Krzysztofa Kamila Baczyńskiego zawiera przejmujący obraz pokolenia naznaczonego przez II wojnę światową. Poeta mówi o „czasie kalekim”, „białych czaszkach”, „płonących łąkach krwi”, grobach, „pyle bitewnym” i „latach gniewnych”. Wszystkie te określenia tworzą wizję rzeczywistości, w której zaburzony został naturalny porządek życia. Młodość nie prowadzi do dojrzałości, lecz do śmierci; ziemia zamiast dawać plony zostaje nasycona krwią, a człowiek zamiast budować przyszłość uczy się zabijać i patrzeć na cierpienie innych. Martyrologia wojenna obejmuje nie tylko fizyczne prześladowanie, śmierć żołnierzy i masowe mordowanie ludności cywilnej. Oznacza również głód, utratę domu, rozdzielenie rodzin, poniżenie, przymusową pracę, wyniszczenie psychiki oraz rozpad

2026-07-13

maturzysta

W ludziach więcej rzeczy zasługuje na podziw niż na pogardę

W jakiej mierze literatura współczesna uzasadnia tezę: „W ludziach więcej rzeczy zasługuje na podziw niż na pogardę”?

Stwierdzenie, że „w ludziach więcej rzeczy zasługuje na podziw niż na pogardę”, pochodzi z zakończenia „Dżumy” Alberta Camusa. Nie wyraża ono naiwnego przekonania o wrodzonej dobroci człowieka. Pisarz nie zaprzecza przecież, że ludzie bywają egoistyczni, tchórzliwi, obojętni na cierpienie, a nawet zdolni do świadomego okrucieństwa. Sugeruje jednak, że w sytuacjach granicznych ujawniają się również odwaga, solidarność, odpowiedzialność i gotowość do niesienia pomocy. Człowiek może ulec złu, ale może też próbować się mu przeciwstawić, nawet jeśli nie ma szans na ostateczne zwycięstwo. Literatura współczesna w dużej mierze uzasadnia myśl Camusa, choć czyni to bez idealizowania ludzkiej natury. Utwory Tadeusza Borowskiego, Zofii