Prace nawiązujące do lektury: Do króla, Fircyk w zalotach, Jagnię i wilcy, Kruk i lis, Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki, Monachomachia, Pijaństwo, Powrót posła, Szczur i kot, Żona modna

2026-08-02

maturzysta

Dla zabawy i pożytku – dewiza oświecenia

Dla zabawy i pożytku – dewiza oświecenia

Oświecenie było epoką, w której szczególnie mocno wierzono w potęgę ludzkiego rozumu, możliwość doskonalenia człowieka oraz stopniowego naprawiania społeczeństwa. Filozofowie i pisarze XVIII wieku byli przekonani, że dzięki właściwemu wychowaniu, rozwojowi nauki i upowszechnianiu wiedzy można ograniczyć zacofanie, nietolerancję, przesądy oraz niesprawiedliwość. Literatura nie miała zatem służyć wyłącznie dostarczaniu odbiorcom przeżyć estetycznych. Powinna także wychowywać, pouczać, przedstawiać pożądane wzorce postępowania oraz krytykować ludzkie wady. Jednocześnie twórcy zdawali sobie sprawę, że tekst moralizatorski nie może być nudny, ponieważ nie zainteresuje czytelnika i nie wpłynie na jego zachowanie. Dlatego za jedną z najważniejszych zasad oświeceniowego pisarstwa uznano łączenie nauki z przyjemnością. Dewiza

2026-07-13

maturzysta

Typowe wartości, postawy, idee i poglądy w literaturze poszczególnych epok

Typowe wartości, postawy, idee i poglądy w literaturze poszczególnych epok

Historia literatury rozwija się poprzez spory, nawiązania i przewartościowania. Twórcy nowej epoki często buntują się przeciwko poglądom poprzedników, lecz nigdy nie rozpoczynają od całkowitego początku. Korzystają z odziedziczonych gatunków, symboli i pytań, nadając im nowe znaczenia. Renesans powrócił do kultury antycznej, barok podjął zarówno renesansowy temat godności człowieka, jak i średniowieczny niepokój religijny, romantyzm wystąpił przeciw oświeceniowemu racjonalizmowi, a Młoda Polska odnowiła wiele idei romantycznych. Z kolei pozytywizm, choć przeciwstawiał się romantycznemu kultowi powstań i jednostkowego bohaterstwa, nie zrezygnował z patriotyzmu, lecz nadał mu formę codziennej pracy. Epoka literacka jest umownym okresem wyróżnianym ze względu na dominujące idee, światopogląd, estetykę