Emigracja i tragizm losu emigracyjnego w literaturze romantyzmu i współczesności

Miłość do ojczyzny, przywiązanie do rodzinnej ziemi, pamięć o domu i krajobrazie dzieciństwa należą do najtrwalszych tematów literatury polskiej. Szczególnie silnie ujawniają się one wtedy, gdy człowiek zostaje od ojczyzny odcięty i skazany na życie poza jej granicami. Emigracja staje się wówczas nie tylko zmianą miejsca pobytu, lecz także doświadczeniem egzystencjalnym: źródłem tęsknoty, poczucia wykorzenienia, … Czytaj dalej

Cechy dramatu na przykładzie wybranych utworów od antyku do współczesności

Dramat jest jednym z trzech podstawowych rodzajów literackich, obok liryki i epiki. Jego najważniejszą cechą jest sposób prezentowania świata przedstawionego: wydarzenia i przeżycia bohaterów nie są relacjonowane przez narratora, lecz ukazywane bezpośrednio w działaniach postaci, ich dialogach i monologach. Dzięki temu odbiorca poznaje zarówno przebieg akcji, jak i wewnętrzny świat bohaterów, obserwując ich zachowania, słuchając … Czytaj dalej

Troska o losy ojczyzny w romantyzmie i pozytywizmie

Utrata niepodległości była jednym z najboleśniejszych doświadczeń w dziejach narodu polskiego. Rozbiory sprawiły, że Polska zniknęła z mapy Europy, a jej obywatele znaleźli się pod władzą obcych państw. Sytuacja ta odcisnęła silne piętno nie tylko na życiu politycznym i społecznym, ale także na literaturze. Pisarze XIX wieku traktowali swoją twórczość jako ważne narzędzie podtrzymywania ducha … Czytaj dalej

Tragizm powstań narodowych

W literaturze polskiej motyw powstań narodowych należy do najważniejszych tematów związanych z historią i tożsamością narodu. Kolejne zrywy niepodległościowe stawały się przedmiotem refleksji pisarzy reprezentujących różne epoki, którzy próbowali odpowiedzieć na pytanie o sens walki, przyczyny klęsk oraz cenę, jaką społeczeństwo płaciło za dążenie do wolności. Tragizm powstań narodowych wynika nie tylko z ogromnych strat … Czytaj dalej

Obraz inteligencji i mieszczaństwa w literaturze Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego

Obraz inteligencji i mieszczaństwa należy do najważniejszych zagadnień literatury Młodej Polski oraz dwudziestolecia międzywojennego. Po rewolucji przemysłowej oraz po upadku powstania styczniowego następował intensywny rozwój miast, rosło znaczenie inteligencji i mieszczaństwa, a jednocześnie pojawiały się pytania o to, która warstwa społeczna będzie zdolna odbudować niepodległe państwo polskie. Pisarze bardzo często oceniali przedstawicieli tych środowisk krytycznie, … Czytaj dalej

Obrazy wsi w literaturze

Obraz wsi i chłopów należy do najważniejszych motywów literatury polskiej. Na przestrzeni epok ulegał on znaczącym przemianom – od wyidealizowanej wizji arkadyjskiej, przez realistyczne ukazywanie ciężkiej pracy i ubóstwa, aż po wielowymiarowe przedstawienie chłopów jako samodzielnej grupy społecznej posiadającej własny system wartości. Literatura ukazuje zarówno piękno życia na wsi, jak i jego liczne problemy społeczne, … Czytaj dalej

Oświecenie a romantyzm – kontrast

Oświecenie i romantyzm to dwie epoki, które niemal pod każdym względem pozostają wobec siebie w opozycji. Oświecenie było czasem kultu rozumu, nauki i porządku, natomiast romantyzm odrzucił racjonalizm, stawiając na pierwszym miejscu uczucia, wyobraźnię i duchowość. Różnice między tymi epokami widoczne są w sposobie pojmowania świata, sztuki, człowieka, literatury oraz religii. Już same nazwy epok … Czytaj dalej

Renesans a Barok – kontrast

Renesans i barok to dwie następujące po sobie epoki literackie, które w wielu aspektach stanowią swoje przeciwieństwo. Renesans był okresem optymizmu, wiary w możliwości człowieka oraz harmonii świata. Barok natomiast przyniósł poczucie kryzysu, niepewności i przemijania. Kontrast między tymi epokami widoczny jest zarówno w sytuacji politycznej, filozofii, sztuce, języku, jak i sposobie postrzegania człowieka, życia, … Czytaj dalej

Heroizacja i deheroizacja postaci w literaturze wojennej i powojennej

Wybuch II wojny światowej wywarł ogromny wpływ na literaturę polską. Tragiczne doświadczenia okupacji, zagłady i walki o przetrwanie sprawiły, że twórcy zaczęli poszukiwać nowych środków wyrazu, pozwalających oddać prawdę o człowieku żyjącym w ekstremalnych warunkach. Literatura wojenna i powojenna odrzuciła wiele wcześniejszych wzorców bohaterstwa, zastępując je bardziej realistycznym spojrzeniem na ludzką naturę. Pisarze ukazywali zarówno … Czytaj dalej

„Dom rodzinny jako ruina”

Dom rodzinny od wieków stanowi jeden z najważniejszych motywów literackich. Najczęściej kojarzy się z miejscem bezpieczeństwa, miłości, wzajemnego szacunku oraz kształtowania charakteru młodego człowieka. To właśnie w rodzinie dziecko poznaje podstawowe normy moralne, uczy się odróżniać dobro od zła, zdobywa pierwsze doświadczenia społeczne i przygotowuje się do samodzielnego życia. Dom jest przestrzenią, w której przekazywane … Czytaj dalej

image_pdf